Dành cho du Khách

Thơm nồng rượu nếp Vân Giang

Từ xa xưa, người dân xã Lý Nhân, có nghề nấu rượu gia truyền. Trải qua hàng trăm năm tồn tại, tên của rượu đã gắn với tên đất, tên làng, trở thành niềm tự hào của các thế hệ người dân nơi đây.

 

Mấy chục năm làm nghề, chị Nguyễn Thị Huệ ở thôn Vân Hà (Lý Nhân) rất sành về rượu.

Chỉ cần nếm qua, chị có thể biết chính xác nồng độ của từng loại rượu. Ảnh Kim Ly

 

Người dân Vĩnh Tường xưa vẫn lưu truyền câu da dao: “Bích Chu đan cót, đan bồ/Vân Giang nấu rượu, làng Thùng đánh dao”. Nói vậy để thấy, Vân Giang (một làng thuộc xã Lý Nhân) từ xa xưa đã nổi tiếng với nghề nấu rượu gia truyền. Người Vân Giang không chỉ nấu rượu theo phương thức thông thường mà họ còn thổi vào rượu cái hồn quê, mộc mạc nhưng rất đằm thắm.

Về Lý Nhân, chúng tôi được ông Nguyễn Ngọc Vụ - Phó Chủ tịch UBND xã mời thưởng thức một chén rượu nếp chính hiệu do người dân thôn Vân Giang làm ra. Vừa mở nút chai, hương rượu tỏa ra thơm phức, ngọt ngào. Rượu Lý Nhân chưa uống đã say, mới đưa chén lên ngửi đã thấy liêng biêng, xao xuyến. Có lẽ không phải là say rượu, mà là say hương, say tình, say lòng người Lý Nhân chân chất, gần gũi. Trong chiếc chén mắt trâu bằng thủy tinh, rượu Lý Nhân gần như trong suốt. Nhấp một ngụm, thấy cả cay, đắng, ngọt, bùi trong đó. Ông Vụ cũng là người Lý Nhân, ông cho biết, nhà ông cũng từng có vài chục năm làm nghề nấu rượu. Rượu có chuẩn hay không chỉ cần nhìn qua là biết. Rượu Lý Nhân có nồng độ mạnh, khoảng từ 45 – 50 độ. Dù vậy, người uống không bị đau đầu, trái lại, sau khi ngủ xong một giấc lại thấy tinh thần trở nên khoan khoái, nhẹ nhõm. Ông Vụ cho biết, đặc trưng của rượu Lý Nhân là rượu nặng, rượu càng nặng càng trong. Nếu rượu chỉ 30 độ mà vẫn trong là rượu nấu bằng men của Tàu, uống sẽ rất có hại cho sức khỏe.

Xã Lý Nhân có 3 thôn: Bàn Mạch, Vân Giang, Vân Hà. Theo ông Nguyễn Ngọc Vụ, từ những năm 80 của thế kỷ XX trở về trước, gần như tất cả các hộ dân ở 3 thôn đều làm nghề nấu rượu. Tuy nhiên, hiện nay, cả xã chỉ còn khoảng hơn 20 hộ vẫn duy trì nghề này, chủ yếu ở thôn Vân Giang. Sở dĩ như vậy là do các hộ chuyển sang làm nghề rèn, nghề mộc cho thu nhập cao hơn. Những hộ còn gắn bó với nghề, một phần là do tuổi cao, không thể làm nghề khác, một phần là do yêu nghề, không bỏ được. Ông Trần Văn Đồng ở thôn Vân Giang là một người như thế. Biết nấu rượu từ nhỏ, năm nay, dù đã ở tuổi thất thập cổ lai hy song ông vẫn nấu rượu. Rượu ông nấu có vị ngon rất riêng mà ít người làm được. Ông đã truyền dạy nghề cho con cháu, cũng công thức ấy, cách làm ấy nhưng rượu không có vị ngon như rượu do chính ông làm ra. Về điều này chính ông cũng không biết tại sao, song có lẽ là do kinh nghiệm.

Ông Đồng cho biết, để có được mẻ rượu ngon, trước hết phải chọn được nguyên liệu tốt. Nguyên liệu được dùng là loại gạo nếp ngon, có thể là nếp cái hoa vàng hoặc nếp cẩm, đem xát bỏ trấu, không nên xát trắng như gạo tẻ. Gạo này được nấu chín thành cơm, sau đó, đổ ra nong cho thật nguội. Tiếp đó, đem cơm nguội trộn với men rượu gia truyền đã được giã nhỏ. Cơm đã trộn men được đựng trong những chiếc nồi, thùng chứa ủ trong 3 ngày liên tiếp, sau đó, đổ nước vào ngâm thêm 3 ngày nữa rồi mới đưa lên bếp chưng cất thành rượu. Loại men được dùng để ủ rượu có kích thước bằng quả trứng gà so, được làm từ 17 vị thuốc bắc trộn với bột gạo. Trước khi trộn với cơm nguội được tán nhỏ thành bột mịn. Ông Đồng cho biết, để nấu được mẻ rượu ngon, khâu quan trọng nhất là nấu và ủ cơm rượu. Cơm rượu phải xuê, không được nát, sượng, khê và phải có độ kết dính cao. Trong khi ủ cơm rượu cần theo dõi sát sao diễn biến thời tiết để điều chỉnh nhiệt độ cho phù hợp, nếu không sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của rượu. Nhiệt độ phù hợp để ủ rượu là khoảng 25 độ C.

Chị Nguyễn Thị Huệ ở thôn Vân Hà biết nấu rượu từ khi 13 tuổi. Khi lấy chồng, gia đình nhà chồng cũng làm nghề nấu rượu, nên chị tiếp tục gắn bó với nghề cho đến tận bây giờ. Hiện nay, mỗi ngày gia đình chị nấu khoảng 40 lít rượu kết hợp với chăn nuôi lợn. Rượu sản xuất dùng để bán còn bỗng rượu (bã rượu) được dùng làm thức ăn cho lợn, rất giàu chất dinh dưỡng. Mặc dù là phụ nữ, song do làm nghề mấy chục năm nên chị Huệ rất sành về rượu. Chỉ cần ngửi mùi hoặc nếm qua chị đã ước lượng được chính xác nồng độ của rượu. Chị cho biết, nghề nấu rượu khá vất vả, nhất là những khi thời tiết không ủng hộ. Nhiều khi chị phải thức dậy lúc đêm đông để ủ ấm cho rượu.

Rượu Lý Nhân ngon nhất khi hạ thổ và nhắm cùng với những đặc sản của đồng quê như: Cá rô đồng nướng rơm, ngô nếp non nướng... Mỗi khi có khách phương xa tới, người Lý Nhân lại đem rượu ra thiết đãi, như một món quà quê mộc mạc, giản dị nhưng ấm áp tình người. Uống rượu Lý Nhân, người sành rượu sẽ cảm nhận được vị cay, vị ngọt và mùi thơm của hương nếp mới, tất cả hòa quyện tạo nên một hương vị rất đặc trưng. Ngày nay, rượu Lý Nhân được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường. Nhiều khách hàng ở các địa phương khác cũng tìm về đây để mua đúng loại rượu do người Lý Nhân sản xuất.

 

Bạch Nga/Báo Vĩnh Phúc

 

 

Ngày đăng: 30/05/2017
  • Tiêu đề *
  • Người gửi *
  • Email*
  • Nội dung bình luận*